Wstęp o mózgu nastolatka

Slajd

• Czy wiecie, że mózg nastolatków czyli Wasz jest plastyczny.

• Otwarty na naśladowanie i autoewaluacja poprzez obserwacje. Tworzy się tożsamość podstawowa. Wspomnienia budują się łatwiej i trwają dłużej.

• Wasze IQ może zmieniać się.

• Powstaje umiejętność wyobrażenia abstrakcyjnego: wyobrazić siebie w przyszłości, teoria umysłu.

Zobaczmy krótki film.

Tekst

Mimo tego, że w porównaniu do młodszych dzieci nastolatkowie są silniejsi, więksi, szybsi, reagują szybszej, mają lepsze umiejętności rozumienia, lepszy system odpornościowy i są bardziej odporni na zimno, ciepło, urazy i stresy fizyczne, mają oni około 200% więcej szansy umrzeć lub ciężko chorować.

Nie każdy nastolatek doświadcza ekstremalnych problemów. Około 20% nastolatków spotyka się z problemami jak uzależnienia od alkoholu i narkotyków, wypadki, przemoc, morderstwo, problemy zdrowotne łączone z seksem, choroby umysłowe jak depresja, zaburzenia jedzenia, autookaleczenie i samobójstwo.

A co wszyscy nastolatkowie mają wspólne to, że często panują nad nimi gorące emocje i impulsywność. Ich nastrój często jest albo bardzo poztywny albo bardzo negatywny. Pokazują oni więcej niekonsekwetnych zachowań.

Powodem tych ekstremalnych problemów i dużych emocji jest fakt, że mózg nastolatków zupełnie rozbudowuje się. Mózg specjalizuje się poprzez nielinearne przycinanie synaps. Mózg zyskuje wyższą skuteczność poprzez izolowanie końcówek komórek nerwowych. Proces powiększenia skuteczności idzie „z tyłu do przodu” mózgu. Więc część mózgu odpowiedzialna za funkcje wykonawcze, kora przedczołowa, zostaje przyłączona jako ostatnia.

Nastolatkowie mają wyższy poziom stresu i strachu, mają mniejszą motywację i dużą pasję dla intensywności, podniecienia, pobudzenia i pasji. Oni aktywnie szukają sytuacji i aktywności, które wywołują dużo emocji.

System kontroli jest mało rozwinięty bo kora przedczołowa odpowiedzialna za funkcje wykonawcze jeszcze nie jest skutecznie przyłączona. Wynikiem tego jest to, że nastolatkowie często nie wiedzą jak reagować, mają mniej umiejętności przetrawić negatywne informacje, mają trudności zrozumieć konsekwencje i interpretować społeczne sytuacje i innych, i mają mniej umiejętności uczenia się na swoich błędach. Przyjemne aktywności są przez nich uważane jako mniej ryzykowne. Nastolatkom trudniej jest trzymać się daleko od tego, co jest zabronione. Więc wsparcie dorosłych jest dla nich nadal ważne.

Nastolatkowie mają większą wrażliwość na nagrody. Natychmiastowe, małe nagrody powodują u nich większe aktywności w centrum przyjemności mózgu niż opóźnione, a większe nagrody. Nastolatkowie w ogóle spodziewają się większych nagród niż dorośli. Najmocniejsze nagrody dla nich to nagrody seksualne. Wynikiem tego dla nich jest preferowanie krótkoterminowych celów.

Presja rówieśników jest kluczowa. Pozytywna ewaluacja rówieśników aktywuje centrum przyjemności w mózgu tak samo jak np. psychoaktywne substancje. Wątpliwości o akceptacji grupy dla nastolatków są bardzo ważnym powodem stresu.

Umiejętność uczenia się nastolatków jest na szczycie skuteczności. Ich kompetentność racjonalnego i abstrakcyjnego myślenia rozwija się. A ich rozwój mózgu jest nielinerany i delikatny. Nastolatkowie przeżywają poważne trudności z utrzymaniem struktury, z zapamiętywaniem i z rozwiązywaniem problemów. I w sytuacjach pełnych emocji w mózgu nastolatków wygrywają emocje ze spokojnym myśleniem. W takich sytuacjach nastolatkowie mają więcej szansy spotykać się z ekstremalnymi problemami.

Zmiany w mózgu nastolatków powodują tworzenie się ich tożsamości podstawowej. Te zmiany umożliwiają pozostawianie rodziców i zaczynanie autonomycznego życia: nastolatkowie muszą odkrywać eksperymentując co im daje więcej szczęścia, zdrowia, mądrości. Koledzy i partnerzy seksualni zastępują rodziców. To jest proces nielinearny, który może ujawnić się gwałtownie.

Rozbudowa mózgu nie jest jedyną zmianą fizjologiczną w okresie adolescencji. Inne zmiany fizjologiczne to zmiany hormonalne powodujące różnice w rozmiarze oraz kompozycji ciała i aktywowane hormony seksualne powodujące dojrzałość seksualną. Powstają także inne wzory snu. Nastolatkowie idą spać później i potrzebują więcej snu: między 8,5 do 9,5 godziny.

Te zmiany fizjologiczne i rozbudowa mózgu niekoniecznie rozwiją się synchronicznie. W każdej ze zmian istnieją wariacje w sekwencji i w aktywizacji kroków w rozwoju. Wynikiem tego są duże różnice w rozwoju między indywidualnymi nastolatkami. Ważną charakterystyką mózgu nastolatków to plastyczność. IQ może jeszcze zmieniać się. Podstawowe wspomnienia budują się. Nastolatkowie mają dużą otwartość na naśladowanie i auto-ewaluacje poprzez obserwacje. Nie tylko równowieśnicy są wzorami, dorośli też, mimo tego, że nastolatkowie rzadko się do tego przeznają.